Ryzyko stakingu kryptowalut: co może pójść nie tak?

Rozpoznaj produkt, zanim ocenisz stawkę

Sam procent mówi bardzo niewiele. Niższa stawka stakingu w sieci może nieść inne ryzyko niż wyższe oprocentowanie kryptowaluty, której w ogóle nie da się stakować.

Dlatego StakingKrypto.pl oznacza każdą stawkę jako staking albo lending. Jeśli produkt stojący za ofertą jest niejasny, przeczytaj poradnik lending czy staking.

1. Cena kryptowaluty może spadać szybciej niż rosną nagrody

Nagrody za staking są zwykle wypłacane w stakowanej monecie. Saldo monet może rosnąć, podczas gdy jego wartość w euro spada. Jeśli cena rynkowa spadnie mocniej niż wzrośnie pozycja, wynikiem nadal jest strata.

Długi okres posiadania nie usuwa tego ryzyka. Daje tylko więcej czasu na oczekiwanie na odbicie, które może nigdy nie nastąpić. Zapytaj, czy nadal chcesz posiadać kryptowalutę bez nagrody za staking. Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, procent odwraca uwagę od samej inwestycji.

Sprawdź też, w jaki sposób nowe monety wchodzą do obiegu. Sieć może finansować nagrody przez emisję. Uczestnicy stakingu otrzymują rekompensatę za rozwodnienie, a posiadacze, którzy nie stakują, mają mniejszy udział w całkowitej podaży. Wysoka nominalna stawka stakingu nie jest więc automatycznie wysokim zwrotem ekonomicznym.

2. Wyświetlana stawka może się zmienić

Większość stawek stakingu jest zmienna. Reguły sieci, łączna ilość stake, działanie walidatora i prowizja dostawcy mogą wpływać na wynik. Stawka promocyjna może również szybko się skończyć albo obowiązywać tylko do maksymalnego salda.

Sprawdź, czy widzisz szacowaną roczną stawkę, tymczasową promocję czy wynik historyczny. Żadna z tych wartości nie jest obietnicą. Dostawca może zmienić prowizję lub warunki produktu, gdy Twoje monety nadal są zablokowane.

3. Możesz nie móc wyjść w wybranym momencie

Kilka sieci narzuca okres oczekiwania po zakończeniu stakingu. Zwykle nazywa się go okresem unbondingu. Kolejka wypłat może dodatkowo opóźnić wyjście, gdy wielu walidatorów próbuje zakończyć udział jednocześnie. Na przykład czas wyjścia w Ethereum zależy od popytu w sieci.

Dostawca może nałożyć własny stały okres na proces sieciowy. Wcześniejsze wyjście może oznaczać utratę nagród, opłatę albo być niemożliwe. Może to uniemożliwić sprzedaż podczas gwałtownego spadku rynku lub dostęp do niespodziewanie potrzebnych pieniędzy.

Określenie „elastyczny” także nie gwarantuje natychmiastowej wypłaty. Może oznaczać, że dostawca zwykle wypłaca na żądanie, dopóki ma wystarczającą ilość płynnych monet. Przeczytaj, co dzieje się podczas prac technicznych, napięcia rynkowego i wyjątkowo dużego popytu na wypłaty.

4. Walidator może stracić nagrody lub zostać objęty slashingiem

Sieci Proof of Stake wynagradzają walidatorów za prawidłowe wykonywanie obowiązków. Niedostępny walidator zwykle traci nagrody i może ponieść dodatkową karę za nieaktywność. Slashing jest poważniejszy: część stake może zostać zniszczona po możliwym do udowodnienia naruszeniu zasad konsensusu, takim jak podpisanie sprzecznych komunikatów.

Zasady różnią się między sieciami. Nie każdy blockchain używa slashingu, a zwykły przestój nie zawsze jest naruszeniem, które go uruchamia. Ethereum odróżnia pominięte nagrody, kary za nieaktywność i slashing za określone zachowania. W niektórych sieciach delegowanych naruszenie walidatora może również zmniejszyć stake osób, które do niego delegowały.

Wybierając walidatora, przeanalizuj wyniki, prowizję, historię działania i zasady slashingu sieci. Jeśli usługa stakingowa twierdzi, że pokryje straty walidatora, potwierdź tę obietnicę w warunkach umownych. Nasz poradnik o slashingu wyjaśnia różnicę między przestojem, pominiętymi nagrodami i karą protokołu.

5. Dostawca dodaje ryzyko przechowywania aktywów

Staking przez giełdę lub innego centralnego dostawcę oznacza rezygnację z kontroli nad kluczami prywatnymi. Zależysz od bezpieczeństwa firmy, jej zapisów i kondycji finansowej. Włamanie, wstrzymanie wypłat, spór prawny lub niewypłacalność może czasowo albo trwale uniemożliwić dostęp do aktywów.

To, czy aktywa klientów pozostają oddzielone od majątku niewypłacalnej firmy, zależy od konstrukcji prawnej, segregacji aktywów i zaakceptowanej umowy. Nie polegaj na słowach „staking” albo „earn” w aplikacji. Sprawdź, czy dostawca stakuje w Twoim imieniu, może pożyczać monety albo wykorzystywać je na własny rachunek.

To rozróżnienie jest decydujące dla kryptowalut bez Proof of Stake. Bitcoin nie wypłaca nagród posiadaczom, dlatego scentralizowany zwrot z BTC zwykle pochodzi z lendingu albo podobnego rozwiązania, a nie ze stakingu Bitcoina. Ten sam punkt wyjścia dotyczy XRP i stablecoinów takich jak USDC.

Przed wyborem podmiotu kontrolującego klucze porównaj to ze stakingiem na giełdzie lub we własnym portfelu.

6. Lending może ukrywać łańcuch kontrahentów

W lendingu możesz nie wiedzieć, kto jest ostatecznym pożyczkobiorcą, jakie wniósł zabezpieczenie i czy Twoje monety są ponownie pożyczane. Ponowne użycie może tworzyć łańcuch zobowiązań. Jeśli jedna strona nie spłaci długu, straty mogą przechodzić przez ten łańcuch.

Wysokie oprocentowanie jest często wynagrodzeniem za to ryzyko, a nie darmową poprawą. Zapytaj, dlaczego ktoś jest gotowy zapłacić za Twoje monety więcej, niż rozdziela sama sieć. Jeśli dostawca nie potrafi udzielić konkretnej odpowiedzi, nie możesz prawidłowo ocenić zwrotu.

Dywersyfikacja między nazwami marek może nie pomagać, gdy usługi korzystają z tej samej firmy, powiernika lub pożyczkobiorcy. Spójrz przez etykietę na bazową ekspozycję.

7. Płynny staking dodaje ryzyko protokołu i rynku

W płynnym stakingu wpłacasz monety do protokołu i otrzymujesz token reprezentujący stakowaną pozycję. Możesz go przechowywać, sprzedawać lub wykorzystywać w DeFi, podczas gdy bazowe monety pozostają w stakingu.

Dodaje to kilka rodzajów ryzyka. Błąd smart kontraktu może spowodować straty. Token potwierdzający może być sprzedawany poniżej wartości bazowej kryptowaluty, a płynność rynkowa może zniknąć, gdy wielu posiadaczy próbuje sprzedać. Jeśli używasz tokenu jako zabezpieczenia, nawet tymczasowe dyskonto może uruchomić likwidację.

Płynny staking zwiększa zbywalność pozycji, a nie jej prostotę. Zależysz od sieci, walidatorów, kodu protokołu i rynku tokenu potwierdzającego. Jeśli ta sama pozycja zabezpiecza dodatkowe usługi przez restaking, dochodzą kolejni operatorzy, kontrakty i warunki strat.

8. Samodzielna kontrola zastępuje ryzyko kontrahenta ryzykiem technicznym

Własny portfel lub walidator pozwala uniknąć ryzyka niewypłacalności centralnego powiernika, ale przenosi na Ciebie odpowiedzialność za bezpieczeństwo. Utrata frazy odzyskiwania, ustawienie złego adresu wypłaty albo podpisanie złośliwej transakcji jest zwykle nieodwracalne.

Prowadzenie walidatora wymaga również bezpiecznego przechowywania kluczy, aktualnego oprogramowania, niezawodnej łączności i monitoringu. Błąd konfiguracji może spowodować utratę nagród albo kary. Jeśli korzystasz z zewnętrznego operatora walidatora, ustal, jakie klucze otrzymuje i kto kontroluje adres wypłaty.

9. Zezwolenie MiCA nie jest gwarancją spłaty

Europejskie zezwolenie MiCA ma znaczenie. Autoryzowany dostawca usług w zakresie kryptoaktywów musi spełniać wymagania dotyczące między innymi zarządzania, postępowania, reklamacji i przechowywania. W przypadku stakingu jako usługi europejskie wytyczne traktują przechowywanie jako regulowaną usługę otaczającą aktywność stakingową.

Ochrona ma granice. MiCA nie tworzy oddzielnego zezwolenia gwarantującego nagrody za staking. Zezwolenie na przechowywanie nie chroni przed spadkiem ceny, slashingiem, awarią protokołu ani każdą formą niewypłacalności pożyczkobiorcy. Kryptoaktywa nie są też objęte unijnymi systemami gwarancji depozytów tak jak kwalifikujące się depozyty bankowe.

Sprawdź podmiot prawny z zezwoleniem, konkretną usługę i kontrahenta umowy. Samo zezwolenie posiadane przez markę aplikacji lub partnera nie wystarcza. Szczegółową kontrolę opisuje poradnik co MiCA chroni przy stakingu kryptowalut.

Praktyczna lista kontrolna

Dopiero potem porównuj stawki. Aktualne porównanie stakingu umieszcza rodzaj produktu, dostawcę i warunki obok procentu, ale wyższa liczba nie poprawia nieprzejrzystego produktu.

Czy można ograniczyć ryzyko?

Ryzyka nie da się usunąć, ale można wybierać je bardziej świadomie. Środki, których możesz wkrótce potrzebować, trzymaj poza produktami ze stałym okresem. Ogranicz ekspozycję na jednego dostawcę, protokół i kryptowalutę. Przy nowym portfelu lub usłudze przetestuj mały depozyt i wypłatę, zanim przelejesz więcej. Frazy odzyskiwania przechowuj offline, a adresy dużych transakcji weryfikuj oddzielnie.

Dywersyfikacja pomaga tylko wtedy, gdy bazowe ryzyka są różne. Cztery produkty odsetkowe korzystające z tego samego pożyczkobiorcy nie są czterema niezależnymi pozycjami. To samo dotyczy kilku aplikacji DeFi zbudowanych na tym samym tokenie płynnego stakingu.

Podsumowanie

Największe ryzyko rzadko jest widoczne w procencie. Leży w drodze monet i stronie, która ostatecznie musi wywiązać się ze zobowiązań. Staking w sieci wnosi ryzyko ceny, dostępności i walidatora. Staking w protokole i płynny staking dodają kod oraz płynność rynkową. Centralny dostawca dodaje ryzyko powiernicze i niewypłacalność. W przypadku kryptowaluty bez Proof of Stake scentralizowany zwrot jest zwykle lendingiem, a nie stakingiem.

Najpierw rozpoznaj produkt, a potem porównaj stawkę. Dzięki temu nie potraktujesz różnych rodzajów ryzyka tak, jakby zmienił się tylko procent.

Źródła i dalsza lektura

• Ethereum.org o nagrodach i karach Proof of Stake
• Ethereum.org o dodatkowym ryzyku stakingu w pulach
• ESMA Q&A o usługach stakingowych w świetle MiCA
• Raport EBA i ESMA o lendingu, pożyczkach i stakingu kryptowalut
• Artykuł 51 MiCA o ostrzeżeniach dotyczących gwarancji depozytów dla tokenów będących pieniądzem elektronicznym